RREGULLAT E TRAFIKUT, SIGURIA DHE MJETET MOTORIKE

Ligji mbi bazat e sigurisë së trafikut në rrugë, i obligon të gjithë pjesëmarrësit në trafik të veprojnë në bazë të dispozitave ligjore mbi rregullat e trafikut dhe shenjat që janë vënë në rrugë.

Nëse nuk ka shenjë trafiku, veprohet sipas dispozitave ligjore mbi rregullat e trafikut, ndërsa nëse ekziston shenja e trafikut, pjesëmarrësit kanë për detyrë të sillen sipas saj, madje edhe nëse me këtë largohen nga dispozitat ligjore mbi rregullat e trafikut.

Ndërkaq, nëse trafiku në rrugë (në vendbanim ose jashtë tij) e rregullon pjesëtari i policisë apo personi tjetër i autorizuar, pjesëmarresit në trafik janë të obliguar të veprojnë sipas shenjës së tij, respektivisht sipas urdhëresës që jep ai, pa marrë parasysh faktin se ato urdhëresa ndryshojnë nga kërkesa që është bërë me shenjën e trafikut, përpos rastit nëse gjatë kësaj kohe do të vënin në rrezik të drejtpërdrejtë persona të tjerë ose do të sillnin dëm material dikujt.

RREGULLAT KRYESORE

Shoferi i mjetit është i detyruar t'i heqë nga sipërfaqja e rrugës sendet qe bien në rrugë nga mjeti i tij dhe sendet që i ka lënë në rrugë, kur e ka ndalur mjetin.

Me rastin e kyçjes në rrugë nga oborri, garazhi, vendparkimi apo nëse mjeti është i ndalur në rrugë, shoferi është i detyruar t'u jep përparësi të gjitha mjeteve që vijnë pas tij, këmbësorëve të kalojnë, të kyç treguesin e drejtimit dhe vetëm pastaj të hyjë në rrugë.

Shoferi i cili me mjet kyçet nga rruga e dheut në rrugë me shtresë bashkëkohore (asfalt) duhet të ndalë mjetin dhe të heq baltën nga rrotat.

Shoferi i cili lëviz pas mjetit të transportit publik urban të ndalur në vendndalim duhet të ketë kujdes të veçantë për shkak të situatës tejet të rrëzikshme, e cila krijohet me rastin e zbritjes së udhëtarëve të cilët duan të kalojnë rrugën para ose pas mjetit të transportit publik.

Nëse ekzistojnë dy e më shumë shirita të trafikut për lëvizje në një kahje, parimisht shoferi mund të shfrytëzojë cilin do qoftë shirit në çoftëse me këtë rast nuk i pengon mjetet tjera përveç shoferëve të mjeteve transportuse me peshë maksimale të lejuar mbi 3500kg, mjeteve që në rrugë të rrafshët nuk zhvillojnë shpejtësi më të madhe se 40km/h, shoferin e çiklomotorit, traktorit, makinës së punës, motokultivatorit dhe mjeteve që nuk konsiderohen mjete motorike.

Nëse ekzistojnë dy e më shumë shirita të trafikut për lëvizje në një kahje, preferohet të përdorni shiritin e djathtë nëse është i lirë.

Kur shpejtësia e lëvizjes së mjetit është përgjysmë më e vogël se sa shpejtësia e lejuar për atë rrugë ose atë pjesë të rrugës, shoferi i atij mjeti duhet t'i ndez të gjithë treguesit e drejtimit, përveç nëse e shfrytëzon dritën vezulluese rrotulluese.

Shpejtësia e lëvizjes së mjetit në rrugë publike gjatë kushteve normale të trafikut nuk lejohet të kufizohet nën 40km/h.

Mospërshtatja e shpejtësisë së lëvizjes është shkaktari më i shpeshtë i aksidenteve të trafikut me pasoja fatale.

Shoferi detyrohet : - të ngas mjetin me shpejtësi që nuk pengon lëvizjen e mjeteve tjera, - të mbajë distancë të nevojshme në mes mjetit përpara që është e nevojshme, për t'iu shmangur goditjes së mjetit nëse frenon ose ndalet, - që mos të rrisë vrullshëm shpejtësinë, përkatësisht të niset nga vendi, duke arritur me të maksimumin e kufirit të lejueshëm të numrit të rrotullimit të motorit ose në mënyrë të tillë që vjen deri te rrëshqitja e rrotave, - të mos bëjë gara shpejtësie, - të mos frenoj vrullshëm përveç në rast të rrezikut të drejtëpërdrejt dhe atë duke i paralajmruar me sinjalimin e dritave të frenimit dhe me të gjithë treguesit e drejtimit ose duke dhënë shenjën përkatëse me dorë.

Shpejtësia më e madhe e lejuar e lëvizjes së mjeteve brenda zonave të banuara është 50km/h, në qoftë se me shenja të trafikut nuk është e përcaktuar ndryshe.

Kufizimi i përgjithshëm i shpejtësisë së lëvizjes për rrugët është: - 80 km/h në rrugët e tjera, - 110 km/h në motoudhë, - 130 km/h në autoudhë, - 100km/h në rrugë të shpejtë.

Kufizimi i përgjithshëm i shpejtësisë së lëvizjes për mjetet është: - Në 80 km/h, për autobusët me rimorkio të lehtë si dhe për mjetet transportuese pa rimorkio, masa më e madhe e lejuar e të cilëve nuk tejkalon 7500 kg, - Në 80 km/h për mjetet motorike, që tërheqin rimorkion për banim. - Në 70 km/h për autobusët, kur organizohet transporti i fëmijëve, për autobusët e nyjëzuar pa vende për t'u ulur, për mjetet transportuese motorike, masa e lejuar e të cilëve, është më e madhe se 7500 kg dhe për mjete transportuese motorike me rimorkio, - Në 50 km/h për autobusët me mjete bashkangjitëse për bartjen e përsonave, për autobusët urbanë, per autobusët që përpos ulëseve të montuara kanë edhe vende të caktuara për qëndrim në këmbë, dhe mjetet transportuese që në sandukun ngarkues bëjnë bartjen e personave, - Në 30 km/h për traktorët, - Në 40 km/h për mjetin motorik që tërheq mjetin e prishur.

Kufizimi i shpejtësisë së lëvizjes për mjetet e caktuara në autoudhë, motoudhë dhe rrugë të shpejtë është: -100 km/h për autobusë me masën më të madhe të lejuar mbi 12000kg, përveç autobusëve të cilët transportojnë grupe të organizuar fëmijësh - 85 km/h për mjetet e transportit me masën më të madhe të lejuar mmbi 12000kg përveç mjeteve të cilat transportojnë materie të rrezikshme - 80 km/h për mjetet e transportit me mjetet bashkëngjitëse.

Vendet në të cilat është i ndaluar kthimi gjysmërrethor janë: - autoudha, - motoudha, - tuneli, urat, mbikalimet, nënkalimet, maja e qafëmalit dhe kthesës së padukshme, - rruga njëkahëshe, - vendkalimimi mbi hekurudhë, - në vendet ku kjo është ndaluar me shenjat e trafikut dhe aty ku do të pengohej dhe rrezikohej zhvillimi normal i trafikut rrugor.

Lëvizja prapa është e ndaluar në: - autoudhë, - motoudhë, - në tunel, mbi urë, në rrugët me kthesa, në mbikalime, nën urë, në kalimin e rrugëve mbi binarë të tramvajit dhe në të gjitha vendet, ku do të rrezikohej siguria e pjesëmarrësve në trafik.

I ndalohet shoferit të mjetit të hyjë në kryqëzim, edhe nëse me shenjë ndriçuese i lejohet kalimi, nëse nuk ka hapësirë të mjaftueshme të lirë, në anën tjetër pas kryqëzimit, për të vazhduar me lëvizjen e mjetit ( në vendin ku ka ngecur trafiku).

Shoferi i cili me mjetin e vet lëviz nëpër kryqëzim të cilin e rregullon personi i autorizuar, është i obliguar të respektoj urdhëresën e personit të autorizuar.

Shoferët e mjeteve me përcjellje, mjeteve të forcave ushtarake, policisë, FSK, ndihmës së shpejtë janë të obliguar të respektojnë domëthënjen e personave të autorizuar.

Në rrugë me pjerrtësi gjatësore, në të cilën përballëkalimi është i vështirësuar ose i pamundur dhe njëri nga mjetet duhet të lëvizë mbrapa, këtë duhet ta bëjë: - çdo mjet i cili takohet me mjetin që tërheq mjetin bashkëngjitës, - mjeti i kategorisë më të ulët i cili takohet me mjetin e kategorisë më të lartë, - mjeti transportues i cili takohet me autobusin, - në qoftë se mjetet janë të një kategorie, mjeti i cili lëviz në tëposhtëze.

Tejkalimi (parakalimi) është të kaluarit me mjet pranë mjetit tjetër, që lëvizë në të njëjtën kahje.

Shoferi i mjetit pasi të ketë kryer tejkalimin e mjetit tjetër, duhet të japë shenjën kur synon të kthehet në shiritin e trafikut në të cilin ka lëvizur para se ta bëjë tejkalimin.

Anashkalimi është kalimi me mjet pranë mjetit të ndalur ose të parkuar, apo objektit tjetër, që ndodhet në shiritin e trafikut, në të cilin lëviz mjeti.

Tejkalimi dhe anashkalimi sipas rregullave të përgjithshme të trafikut bëhet nga ana e majtë, përveç nëse përcaktohet ndryshe me ligj ose me shenjat e trafikut.

Në rast të tejkalimit të mjetit me dy rrota ose kolonës së këmbësorëve, distanca anësore e sigurisë nuk duhet të jetë më e vogël se 1.5m.

Ndalohet tejkalimi përpara majës së qafës së rrugës ose në kthesë ku pamja është e pamjaftueshme, përpos nëse në ato vende egzistojnë dy ose më shumë shirita të trafikut për lëvizje në një kahje.

Ndalohet tejkalimi: - Kur me shenja të trafikut është në mënyrë të prerë i ndaluar, - drejtëpërdrejt para ose në kryqëzim i cili nuk është me rrethrrotullim të trafikut, përveç biçikletës, çiklomotorit dhe motoçikletës pa riomorkio anësore, - drejtëpërdrejtë para dhe në vendkalim të rrugës mbi binar hekurudhor ose tramvajit, - i mjetit i cili është duke lëvizur në drejtimin e njëjtë por ndalet në mënyrë që t'i jap përparësi këmbësorit, - drejtëpërdrejtë para dhe në vendëkalimin e biçiklistëve, - drejtëpërdrejtë para dhe në vendkalim e këmbësorëve, me përjashtim në vendkalimin e këmbësorëve ku trafiku rregullohet nga semaforët apo personat e autorizuar, - ndalohet tejkalimi i mjeteve me përparësi kalimi dhe nën përcjellje kur janë në kryerjen e detyrës, - më shumë se dy mjete, të cilat nuk përbëjnë një kolonë në kuptimin e këtij ligji, - kolonës së mjeteve, - në shiritin për nxitim, ngadalësim dhe ndalje emergjente.

Lejohet tejkalimi i mjeteve të cilat nuk mund të zhvillojnë shpejtësi më të madhe se 30km/h në rrugë të rrafshët dhe për mjetë të cilat nuk konsiderohen mjete motorike në vijë të plotë gjatësore dhe në rastet e ndaluara me shenjë të trafikut me kusht që nuk rrezikon dhe pengon pjesëmarrësit tjerë në trafik.

Ndalje e mjetit është ndërprerja e lëvizjes së mjetit deri në 3 minuta.

Parkim i mjetit është ndërprerja e lëvizjes së mjetit më gjatë se 3 minuta.

Mjeti i parkuar, që është pengësë për këmbësorët dhe mjetet dhe në vend të ndaluar me ligj mund të largohet nga ai vend me urdhër të personit të autorizuar. Shpenzimet do t'i bart shoferi përkatësisht pronari i mjetit.

Ndalohet parkimi dhe ndalimi: - në vendin ku me shenjë të trafikut është e ndaluar ndalja dhe parkimi, - në kthesa të padukshme dhe në afërsi të qafës së rrëzikshme, - në tunel, nën urë, mbi urë, nënkalime dhe mbikalime dhe në distancë më të vogël se 15 metra, - në rrugët kryesore jashtë vendbanimit, - në largësi më të vogël se 5m nga kryqëzimi, vendkalimi i këmbësorëve dhe në shtegun e biçiklistëve, - në pjesën e rrugës në të cilën gjerësia e hapësirës së lirë është me vogël se 3m, - në vendin në të cilin mjeti i mbulon shenjën e trafikut ose semaforin, dhe në distancë më të vogël se 10 metra përpara shenjës nëse do të mbuloheshin nga mjeti, - në hekurudhë nëpër të cilën qarkullon treni ose tramvaji, - në vendet e rezervuara për parkim të mjetit për personat me invaliditet, - në autoudhë dhe motoudhë, - në trotuar nëse sipërfaqja për lëvizjen e këmbësorëve do të ishte më e vogël se 1.5m, - në zonën e FSK-së ndalohet ndalja e parkimi i mjeteve pa autorizim të veçantë, - para hyrjes së mjetit në ndërtesë ose garazh, - në vendin ku do t'i pa mundësohej dalja mjetit të parkuar ose hyrja për t'u parkuar dhe në vendin ku mjeti është parkuar në mënyrë jo të rregulltë që pengon parkimin e mjeteve tjera.

Kur parkoni mjetin natën në rrugët urbane me ndriçim rrugor, dhe në vendparkimin e caktuar, nuk duhet t'i ndezni dritat për shënimin e mjetit të ndalur. Ndërsa kur e parkoni mjetin natën në rrugë e cila nuk është e ndriçuar duhet t'i ndezni dritat për shënimin e mjetit të ndalur (pozicionet).

Në mjetin e parkuar në teposhtëze rrotat duhet të jenë të kthyera djathtas kah skaji i rrugës, kurse shkalla e transmisionit duhet të jetë në pozitën për lëvizje mbrapa, dhe duhet të aktivizohet freni i dorës. Në mjetin e parkuar në përpjetëze rrotat duhet të jenë të kthyera majtas kah mesi i rrugës, kurse shkalla e transmisionit duhet të jetë në shkallën e parë dhe duhet të aktivizohet freni i dorës.

Shoferi është i detyruar që mjetin, ose mjetin bashkëangjitës që është ndalur në rrugë për shkakë të defektit, duhet të ndez të gjithë treguesit e drejtimit dhe ta shënojë: - në autoudhë dhe motoudhë, të vendos shenjë të veçantë me të cilën shënohet mjeti i ndalur në rrugë 100 metra pas mjetit të ndalur, - në rrugë tjera, jashtë zonës së banuar, të vendos shenjë të veçantë me të cilën shënohet mjeti i ndalur në rrugë 30-50 metra pas mjetit të ndalur, - në rrugë brenda zonës së banuar të vendos shenjë të veçantë me të cilën shënohet mjeti i ndalur në rrugë jo më larg se 1n pas mjetit të ndalur.

Mjeti me veprim motorik në rrugë mund të tërhiqet me: - lidhje fleksibile (litar), - lidhje e ngurtë (bigë), - duke u mbështetur ose varur në mjetin tërheqës.

Distanca në mes dy mjeteve kur përdoret lidha e ngurtë (me bigë), nuk duhet të jetë me e vogël se 3m dhe nga 4m deri ne 6m në rast të lidhjes fleksibile, të shënuar me shirita të bardhë dhe të kuq.

Ndalohet tërheqja: - me anën e litarit për mjetin që nuk e ka në gjëndje të rregullt sistemin për drejtim dhe ndalim, motori i të cilit nuk fuksionin si dhe mjeti transportues dhe autobusi, - me lidhje të ngurtë për mjetin që nuk e ka në gjendje të rregullt sistemin për drejtim dhe mjeti që është më i rëndë se mjeti tërheqës, nëse nuk e ka në gjendje të rregullt frenin e dorës, - mjeti që nuk e ka në gjendje të rregullt sistemin për drejtimin e mjetit mund të tërhiqet vetëm me anën e ""varjes"" (mbështetjes), - e më shumë se një mjeti, me përjashtim të bashkësisë së mjeteve, - në autoudhë, me përjashtim nëse prishja ka ndodhur gjatë ngasjes nëpër autoudhë dhe tërheqja mund të bëhet vetëm deri te dalja e parë nga autoudha.

Dritat e gjata duhet të ndriçojnë rrugën në largësi së paku 100m dhe në llambën kontrolluese në tabelën e mjetit motorik ndizet drita me ngjyrë të kaltërt.

Shoferit të mjetit motorik i lejohet përdorimi i dritave të gjata, përveç në rastet: - e përballkalimit me mjetin tjetër në distancë që pengohet (verbohet) nga dritat e gjata të mjetit nga kahja e kundërt ( e më së voni në largësi prej 200m), - gjatë kohës së lëvizjes pas mjetit tjetër, - gjatë kohës derisa me mjetin motorik kalon pranë kolonës së organizuar të këmbësorëve, - gjatë kohës së lëvizjes pranë hekurudhës ose pranë rrugës lundruese, portit detar, përballë me mjetin lundrues, përkatësisht me mjetin që lëviz mbi binarë kurse vjen nga kahja e kundërt.

Dritat e shkurtëra duhet të ndriçojnë rrugën në largësi prej 40m deri 80m dhe në llambën kontrolluese në tabelën e mjetit motorik ndizet drita me ngjyrë të gjelbërt.

Dritat e mjegullës duhet të ndriçojnë rrugën më së largu deri në gjatësi prej 35m dhe në llambën kontrolluese në tabelën e mjetit motorik ndizet drita me ngjyrë të verdhë.

Dritat e mjegullës mund të përdorën kur largësia e dukshmërisë së rrugës nuk është më e gjatë se 50m, mund të përdorën vetëm kur ka mjegull ose në rast të dukshmërisë së zvogëluar. Në anën e përparme të mjetit japin dritë të bardhë ose dritë të verdhë ndërsa në anën e pasmë të mjetit janë me ngjyrë të kuqe.

Dritat për lëvizje mbrapa ndizen automatikisht kur marrëshi i shpejtësisë vihet në pozitën për lëvizje mbrapa.

Dritat për shënimin e mjetit motorik përdorën natën vetëm për shënimin e mjetit të ndalur ose parkuar në rrugë.

Dritat gabarite janë të detyrueshme për mjetet motorike dhe mjetet e bashkangjitura që e kanë mbyllur pjesën e epërme, lartësia e të cilave është mbi 2.8m, vendosen në pjesën e përparme dy drita të bardha, kurse në pjesën e pasme dy drita të kuqe.

Largësia e mjetit në lëvizje mund të kontrollohet thjesht në pikëpamje kohore prej 2 sekondave.

Mbajtja e distancës së sigurisë mbrapa mjetit që lëvizni është sa gjysma e shpëjtësisë së lëvizjës. Shpejtësia e lëvizjes 80km/h distanca duhet të jetë 40m pas mjetit që lëvizni.

Gjatësia e kolonës së këmbësorëve nuk mund të jetë më e gjatë se 50m. Distanca ndërmjet kolonave duhet të jetë së paku 100m.

Kolona e këmbësorëve duhet të lëvizë nëpër anën e djathtë të rrugës në drejtim të lëvizjes.

Kolona e fëmijëve deri në moshën 10 vjeçare mund të ecin në rrugë vetëm në çift dhe nën mbikëqyrjen e së paku një personi mbi moshën 18 vjeç.

Kalimi i rrugës jashtë vendkalimit të këmbësorëve lejohet nëse, distanca nga vendi ku dëshiron të kaloj rrugën deri te vendkalimi i shënuar i këmbësorëve është më e madhe se 100 metra.

Brenda zonës së banuar, në rrugën me dy shirita rrugor të ndarë në mes veti fizikisht, këmbësori obligohet që të shfrytëzoj vetëm vendkalimin e paraparë për këmbësorë.

Në autoudhë dhe motoudhë ndalohet lëvizja e: - këmbësorëve, - biçikletave, çiklomotoristave, - qereve që tërhiqen nga kafshët, lëvizja e kafshëve, - lëvizja e mjeteve motorike të cilat për nga vetit e veta të konstruksionit nuk mund të lëvizin me një shpejtësi prej së paku 60km/h, - ndalja dhe parkimi, - lëvizja mrapa, - kthimi gjysmërrethor.

Mjetet nën përcjellje duke pasur kujdes në sigurinë e pjesëmarrësve tjerë të trafikut kanë të drejtën e përparësisë së kalimit kundrejt të gjitha mjeteve tjera përveç në kryqëzim ku trafiku rregullohet nga personi i autorizuar.

Mjetet me përparësi kalimi kur janë në intervenim kanë të drejtën e përparësisë së kalimi kundrejt të gjitha mjeteve tjera, përveç ndaj mjeteve nën përcjellje dhe ndaj mjeteve që lëvizin nëpër kryqëzim i cili rregullohet me shenja të personit të autorizuar.

Barra në anën e përparme të mjetit nuk guxon ta kalojë pikën më të largët më shumë se 1m.

Barra në mjetin motorik të udhëtarëve e cila në anen e pasme e kalon për më tepër se 1m pikën më të largët, shoferi është i detyruar të shënojë me pëlhurë të kuqe.

Barra që transportohet në mjetin transportues dhe në mjetin e bashkangjitur mund ta kalojë pikën më të largët në anën e pasme të mjetit më së shumti për 1/6 e gjatësisë së arkës, ndërsa në pjesën anësorë të kaloj skajin e jashtëm të dritës për shinimin e mjetit më së shumti për 40cm.

Barra në mjetin motorik nëse e kalon për më shumë se 1m pikën më të largët shënohët me tabelë katrore me madhësi 50x50cm e ngjyrosur me vija të tërthorta portokalli dhe ngjyrë të bardhë.

Gjatë punimeve në rrugë, rregullimin e lëshimit me radhë të mjeteve mund ta bëjnë punëtorët e kontraktorit me flamur të kuq (ndalohet kalimi mjeteve në drejtim të të cilave tregohet flamuri) dhe flamur të gjelbërt (kalim i lirë për mjetet në drejtim të të cilëve tregohet flamuri).

Shoferi gjatë drejtimit të mjetit duhet t’i mbajë me vete dokumentet si vijon: - patentën e shoferit, - çertifikatën e regjistrimit të automjetit, - autorizimin, nëse mjeti shfrytëzohet për drejtim jashtë vendit. Autorizimi duhet të nxirret nga organi kompetent i autorizuar, nëse shoferi nuk është pronar i mjetit ose pronari i mjetit nuk është në mjet, - urdhëresën e punës ose autorizimin, të lëshuar nga institucionet publike apo private për drejtim të mjetit brenda vendit, nëse mjeti përdoret si mjet komercial, si: mjetet publike dhe private të kompanive, të ndërmarrjeve, të firmave, taksitë, autoshkollat, autobusët, mjetet transportuese apo të ngjashme, - policën e sigurimit, - raportin evropian të aksidenteve, - dokumentet për kualifikim të shoferëve, siç parashihet me ligj, - çertifikatën e vlefshme shëndetësore, kur me ligj parashikohet posedimi i saj.

Shoferit të veturës nuk i lejohet që në ulësen e përparme të bart: - personin i cili është nën ndikim të alkoolit ose drogave, - fëmijën më të ri se 12 vjet, Ndërsa në ulëset e pasme fëmijën më të ri se 5 vjet, përveç kur në ulësen e pasme e ka të përforcuar ulësen e fëmijës, në të cilën fëmija duhet të jetë i lidhur ose nën mbikëqyrje të personit mbi 18 vjet.

Detyrimi për ta përdorur rripin e sigurisë nuk zbatohet për këta persona: - për personin që posedon çertifikatë mjekësore me të cilën vërtetohet se i shfaqen efekte anësore negative po qe se e përdor rripin e sigurisë, - për gruan shtatzënë, - për policin apo personelin tjetër të autorizuar gjatë transportimit të personave të arrestuar, - për personat e autorizuar zyrtarë që ofrojnë mbrojtje të afërt të personave, - për personelin e shërbimit mjekësor gjatë ndihmës së parë dhe gjatë aktiviteteve të detyrueshme, - për personelin e sigurimit që është duke e bartur një shumë të konsiderueshme të parave të gatshme, - për personin e sëmurë që bartet në lesë apo në ulëse të invalidëve.

Në rast të aksidentit të trafikut me një dëm më të vogël material, kur në vendin e aksidentit nuk ndodhet pronari i mjetit ose pronari i një sendi tjeter të dëmtuar, shoferi ka për detyrë që pronarit ose të një sendi tjetër të dëmtuar t'i lë të dhënat për veten dhe për mjetin me të cilin ka shkaktuar aksidentin e trafikut.

Sistemet themelore te mjetet motorike dhe bashkangjitëse në trafik janë: - pajisjet për drejtimin e mjetit, - pajisjet për ndalje, - pajisjet për ndriçimin e rrugës dhe për dhënien e shenjave ndriçuese, - pajisjet që bëjnë të mundur dukshmërin normale, - pajisjet për dhënien e sinjaleve zërore, - pajisjet për lëvizjen e mjeteve prapa, - pajisjet për kontrollin dhe dhënien e shenjave, - pajisjet për përcjelljen dhe lëshimin e gazërave të liruara, - pajisjet për bashkangjitjen e mjetit tërheqës dhe bashkangjitës, - pajisjet tjera në mjet.

Sistemet e detyrueshme për frenim në mjet motorik janë: 1. freni punues - duhet të jetë i atillë, sa t'ia bëjë të mundur ngasësit që mjetin ta ndalë në mënyrë të sigurt, të shpejtë dhe efikase, pa marrë parasysh shpejtësinë e lëvizjes së mjetit, ngarkesën e mjetit dhe pjerrtësinë e rrugë, 2. freni ndihmës - duhet të jetë i realizuar asisoj sa t'ia bëjë të mundur ngasësit që ta frenojë mjetin, respektivisht ta ndalë në distancën përkatëse, nëse dështon freni aktiv, 3. freni parkues - nevojitet të jetë i tillë sa që me ndihmën e tij mjeti i parkuar në pozitë frenuese, mund të sigurohet me instalimin gjegjës mekanik.

Freni punues mund të jetë si: 1. Frena hidraulike - forca frenuese bëhet me anë të vajit dhe aplikohet te mjetet motorike të udhëtarëve, kamionet dhe autobusët, 2. Frena pneumatike - forma frenuese bëhet duke shfrytëzuar ajrin me presion dhe aplikohet te mjetet e rënda transportuese, riomorikot dhe autobusët.

Dallimi i forcës së frenimit në rrota të boshtit të njëjtë, nuk bën të jetë më i madh se 20%.

Sistemi ABS (ABS) Anti Block System - është sistem për frenim të sigurtë, pothuajse ideal, sepse nuk lejon bllokimin e rrotës me rastin e frenimit të shpejtë dhe të papritur, përkatësisht rrëshqitjes.

Sistemi ESP (ESP) Electronic Stability Program - funskionon në bazën e sistemit ABS, nëpërmes senzorëve pranon informatat dhe i përcjell trurit elektronik me të cilin i jep pompës së ABS dirigjime të sakta për frenim të kontrolluar.

Rruga që e kalon mjeti prej momentit kur ngasësi vëren rrezikun deri në momentin e ndaljes, quhet rruga e ndaljes.

Rruga që e kalon mjeti gjatë kohës së reagimit psikofizik të shoferit, quhet rruga e reagimit.

Rruga që e kalon mjeti nga fillimi i frenimit e deri te ndalja e plotë, quhet rruga e frenimit.

Rruga mesatare e reagimit të shoferit vlerësohet në 1 sekondë.

Faktorët të cilat ndikojnë në efikasitetin e frenimit: gjendja teknike e sitemit të frenimit, gjendja shëndetësore dhe psikike e shoferit, kushtet atmosferike të cilat mbretërojnë në momentin e caktuar, kualiteti i shtresës së rrugës, gjendja e gomave të mjetit motorik dhe shkalla e konsumimit të pllakave (ferodave) në sistemin e frenimit.

Pneumatikët në bosht të njëjtë duhet të jenë të njëjtë, sipas llojit (verorë, dimrorë), sipas konstrukcionit (radialë, diagonalë dhe me rripa të kryqëzuar), sipas peshës bartëse dhe sipas dimensioneve.

Thellësia e sharave të pneumatikëve te automjetet e udhëtarëve nuk guxon të jetë më e vogël se një milimetër, ndërsa te automjetet transportuese, dy milimetra.

Pneumatikët dimërorë (M+S), të cilët i përkasin pajisjeve dimërore, duhet ta kenë së paku 4 mm thellësinë e sharave.

Ndalohet përdorimi i pneumatikëve me gozhda.

Gjendja jo e mirë fizike e gomave, presioni i pamjaftueshëm apo i lartë i ajit, ndikon në shpenzimin e pneumatikëve, në stabilitetin e mjetit dhe në shpenzimin e shtuar të karburanteve poashtu edhe në sigurë e trafikut.

Paisjet e detyrueshme që duhet të posedojnë mjeti motorik i udhëtarëve janë: - rrota rezervë, - shenja për shënimin e mjetit të ndalur në rrugë (trekëndëshi i sigurisë), - pajisja për dhënien e ndihmës së parë (kutia e ndihmës së parë), - poçat (dritat) rezervë, - litari ose llozi për tërheqje, - vinçin, - Pneumatikët M+S dhe zinxhirët për borë (gjatë kohës së dimrit).

Koha e dimrit në Republikën e Kosovës llogaritet nga data 15 Nëntor të atij viti dhe 15 Mars të vitit pasues.

EKO NGASJA - Shpenzimet kryesisht varen nga mënyra e përdorimit të mjetit motorik dhe nga sjellja në lidhje me mirëmbajtjen e mjetit motorik, riparimin dhe mënyrën e ngasjes.

EKO NGASJA - Mënyra e ngasjes dhe gjendja e rregullt e mjetit motorik ndikon në kursim nëse merren parasysh: - mirëmbajtja me kohë e mjetit motorik në gjendje të rregullt teknike, që sipas disa kërkimeve mund ta zvogëlojë harxhimin e karburantit deri në 10%, - me goma në gjendje të mirë dhe me shtypje përkatëse (gomat e dëmtuara dhe shtypja e pamjaftueshme në to mund ta rrisin harxhimin e karburantit deri në 5%), - ngasjen e kujdesshme pa shpejtim dhe frenim të vrullshëm duke e zgjedhur shkallën përkatëse të transmisionit, ngasja me numrin përkatës të rrotullimeve të motorit, ruajtja e shpejtësisë përafërsisht të njejtë (kurse ngasja me shpejtim dhe ngadalësim, andaj edhe vetë prodhuesit e deklarojnë harxhimin dhe shkakton amortizimin e mjetit motorik), - shpejtësia e madhe ndikon më së shumti në rritjen e harxhimit të karburantit, andaj edhe vetë prodhuesit deklarojnë harxhimin e karburantit në intervalet e caktuara të shpejtësisë.

EKO NGASJA - Drejtimi i rregullt i mjetit motorik ndikon drejtpërdrejtë në ngasjen ekonomike dhe të sigurt. Ngasja në teposhtëze me motor të fikur ose "me heqjen nga shpejtësia" (ler) për të kursyer, rrezikon trafikun andaj edhe nuk është e lejuar. Motori në shpejtësi, pa gaz në teposhtëze reagon si "fre motorik" dhe ndihmon lëvizjen e sigurt të mjetit motorik.